Datarapport · Overheids-IT · oktober 2026

Bij ruim een op de drie IT-opdrachten had de overheid maar één aanbieder

Van 1.605 Nederlandse IT-gunningen onder de Europese aanbestedingsregels, verstuurd tussen 2 januari 2024 en 25 augustus 2026, gingen er 582 (36,3 procent) naar de enige partij die meedeed. 301 keer was er geen aanbesteding: de dienst koos één leverancier en gaf daar een reden voor. 281 keer was er wel een aanbesteding, maar kwam er per perceel één inschrijving binnen. Het aandeel is drie jaar stabiel. In Duitsland is het 43,4 procent.

Alles op deze pagina is gemeten uit de berichten zelf, behalve het blok Onze lezing, dat als interpretatie is gemarkeerd. Een gunning zonder aanbesteding met een opgegeven reden is in de wet toegestaan. Dit rapport telt, het oordeelt niet.

Feiten uit de berichten

Per jaar: steeds ruim een op de drie

Het jaar is het jaar waarin het gunningsbericht is verstuurd.

Geen aanbesteding, of een aanbesteding met één inschrijving

Van de 301 gunningen zonder aanbesteding gaven diensten 226 keer als reden dat maar één leverancier het werk kan doen: om technische redenen of vanwege exclusieve rechten. Los van de telling per bericht: in aanbestedingen met een gepubliceerd aantal inschrijvingen kreeg 308 van 1.402 percelen (22,0 procent) één inschrijving.

Waarom dit ertoe doet

Bij één aanbieder is er geen tweede prijs om mee te vergelijken. De gunningen met één aanbieder die een waarde noemen, tellen samen op tot EUR 1,06 miljard, 13,8 procent van de genoemde waarde van alle gemeten gunningen (EUR 7,63 miljard; maximumwaarden van raamovereenkomsten niet meegeteld, en bijna een op de vijf gunningen noemt geen waarde).

Bij de 301 gunningen zonder aanbesteding kon geen andere leverancier inschrijven. De partijen die het vaakst zo een opdracht kregen: PinkRoccade Local Government B.V. (12), Centric Netherlands B.V. (10), Schoolyear B.V. (7), Stichting Koninklijk Nederlands Normalisatie Instituut (6), Magenta Multimedia Tools B.V. (6).

Ter vergelijking, met een andere telling: de Europese Rekenkamer schreef over alle EU-overheidsopdrachten, alle sectoren: „In 2021, single bidding peaked as 42 % of all contracts were awarded when only one company was bidding.“ (speciaal verslag 28/2023). Dat cijfer telt alleen inschrijvingen, niet de gunningen zonder aanbesteding, en is niet direct vergelijkbaar met het onze.

Per aanbestedende dienst

Alle diensten met minstens 10 gemeten IT-gunningen onder dezelfde naam. De gemeente Eindhoven had bij 9 van haar 15 IT-gunningen één aanbieder, de Belastingdienst (IUC) bij 13 van 25. Het kan ook anders: de Provincie Noord-Brabant had bij 2 van 15 één aanbieder, de gemeente 's-Hertogenbosch bij 1 van 10.

Geteld per naam zoals ingediend. De Belastingdienst meldt onder 2 namen; samen 14 van 30. Alle diensten, ook die met minder dan 10 gunningen, staan in de CSV.

Vier gunningen, met de woorden van de dienst

Elk bericht is met de hand gelezen in het officiële XML. Waar de dienst een reden of doel opschreef, staat die er letterlijk bij.

Methode

Bron: de eForms-gunningsberichten op TED, elk veld gelezen uit het officiële XML. Universum: IT-gunningen (hoofd-CPV 48, 72 of 302) van Nederlandse diensten onder richtlijn 2014/24/EU of 2014/25/EU, verstuurd 2 januari 2024 tot 25 augustus 2026, alleen eerste versies, zonder dynamische aankoopsystemen en prijsvragen. GÉANT Vereniging blijft buiten de telling: het meldde één procedure voor meerdere landen als tientallen berichten.

„Eén aanbieder“ is een van twee: (1) een onderhandelingsprocedure zonder voorafgaande bekendmaking (BT-105) met een rechtvaardiging die betekent dat geen concurrentie is gezocht (BT-136), of (2) een aanbesteding waarin elk gegund perceel met een gepubliceerd aantal inschrijvingen (BT-759) er precies één had. De noemer is (1) plus alle aanbestedingen met een gepubliceerd aantal inschrijvingen.

Waarom een strikte telling. De code die een dienst invult is niet altijd juist. In een willekeurige steekproef van 30 als „zonder bekendmaking“ gecodeerde gunningen waren er 5 (een op de zes) eigenlijk iets anders: een gunning na een mislukte aanbesteding, een minicompetitie, of een bericht dat zelf een openbare procedure noemt. Daarom tellen niet mee: rechtvaardigingen die op een eerdere mislukte aanbesteding wijzen, berichten zonder rechtvaardigingscode, en teksten die een minicompetitie, een concurrentiegerichte dialoog of een openbare procedure noemen. Zo valt de grootste „onderhandse“ gunning in de data, IT Omzetbelasting van de Belastingdienst, eruit: volgens de eigen tekst van de dienst is dat het slot van een concurrentiegerichte dialoog.

Twee correcties na een tweede handmatige lezing. Die lezing vond nog twee soorten berichten die er niet in horen: wijzigingen van een bestaand contract die als nieuwe gunning zijn gemeld (artikel 2.163 Aw; 8 berichten, uit teller en noemer gehaald), en gunningen zonder bekendmaking waarbij het bericht zelf meer dan één inschrijving noemt (10 berichten; die tellen nu als meer dan één aanbieder). Voor de correctie was de telling 600 van 1.613; na de correctie 582 van 1.605. Daarna zijn 32 berichten uit de telling met de hand gelezen (de vier hierboven, de genoemde Duitse, en willekeurige); bij geen enkel bericht spreekt de tekst de indeling tegen.

Grenzen. Het aantal inschrijvingen ontbreekt bij een deel van de percelen; zulke aanbestedingen tellen niet in de noemer. Een dienst die onder twee namen meldt, telt onder elke naam apart. Het rapport telt berichten, geen contracten en geen uitgaven. Waarden zijn wat het bericht noemt.

Wat dit rapport niet zegt

Het zegt niet dat een gunning onrechtmatig was. Een gunning zonder aanbesteding mag als maar één leverancier het werk kan doen, en dat schrijft de dienst in het bericht. Het zegt ook niet dat een aanbesteding met één inschrijving slecht was opgezet: soms is de markt klein. Het zegt niet wat een tweede aanbieder gekost zou hebben. De genoemde diensten zijn voor publicatie niet om een reactie gevraagd; reacties nemen wij op als gedateerde aanvulling.

Peildatum: 17 oktober 2026 (2026-10-17). Reproductie: scripts/press/round2/analyze-round2.py. Pagina: /rapporten/een-aanbieder-2026.