Datarapport · peildatum 26 juli 2026
Marktconsultaties in de overheids-IT: de officiële telling mist er minstens 44 procent
Geschreven door Ravid Efroni, oprichter van Tendervane · bijgewerkt 26 juli 2026
Gemeente Hengelo zocht een risicomanagementsysteem en legde de vraag eerst aan de markt voor. In de omschrijving van de aankondiging staat het er letterlijk: "Marktconsultatie voor de oplossing voor het risicomanagementsysteem van de gemeente Hengelo." Het aankondigingstype is alleen geen marktconsultatie maar vooraankondiging. Wie op het type marktconsultatie filtert, ziet deze consultatie niet.
In de twaalf maanden van april 2025 tot en met maart 2026 codeerde TenderNed 1.441 publicaties als marktconsultatie. In dezelfde officiële datasets staan minstens 635 consultaties die als vooraankondiging zijn gepubliceerd, oftewel 44,1 procent bovenop de officiële telling. Van die groep komt 99,5 procent binnen via één platform, Mercell. Iedereen kan dit narekenen: de bestanden staan vrij te downloaden op tenderned.nl.
Alle aantallen op deze pagina tellen publicaties, geen kopers en geen aanschaffingen. De aanvullende groep is steeds een ondergrens, want ze is gevonden op tekst en niet elke consultatie noemt het woord. Een marktconsultatie draagt in deze bestanden geen bedrag, dus staat er nergens een euro in dit rapport. De cijfers waarvoor wij zelf een verband tussen twee publicaties legden zijn ingetrokken; wat op deze pagina staat komt uit TenderNeds eigen gepubliceerde bestanden en, voor een smalle doorlooptijdmeting, uit de koppelingen die TenderNed zelf tussen publicaties legt.
Correctie · 4 en 5 augustus 2026. Wij trekken vier eerder gepubliceerde cohortcijfers in: de mediane doorlooptijd van 4,9 maanden over 47 handmatig bevestigde paren, het 75e percentiel van 7,8 maanden, het 90e percentiel van 10,2 maanden en de ondergrens van 19,6 procent met een aantoonbaar vervolg (47 van 240 geselecteerde publicaties). Wij konden onze eigen selectie van 240 bij hercontrole niet reproduceren: dezelfde selectie leverde 379 publicaties op, en voor deze cohortcijfers is er geen geverifieerde vervanging. De afzonderlijke meting op de 24 paren die TenderNed zelf als gerelateerde publicaties koppelt reproduceert wel en blijft staan: mediaan 4,6 maanden, uitsluitend voor die 24 verbanden. Die meting is op 4 augustus met de rest weggehaald en op 5 augustus na herbeoordeling teruggeplaatst. De kerntelling van dit rapport is ongewijzigd: minstens 635 aanvullend gevonden publicaties bovenop de 1.441 die TenderNed zelf als marktconsultatie codeert. Wat er precies is ingetrokken en waarom
De cohortcijfers rustten op dezelfde handmatige beoordeling: 50 kandidaatparen uit een bevroren cohort van 240 IT-marktconsultaties, waarvan er 47 dezelfde aanschaf bleken. Bij hercontrole leverde diezelfde cohortselectie 379 consultaties op in plaats van 240. Nalevering van publicaties verklaart daarvan 107; 32 blijven onverklaard. Een noemer die wij niet opnieuw kunnen opbouwen kan geen gepubliceerde mediaan dragen en ook geen gepubliceerde ondergrens, en omdat deze cijfers dezelfde beoordeling delen vervallen ze samen.
De meting van 4,6 maanden over 24 gevallen hebben wij op 4 augustus eerst mee weggehaald, op de redenering dat die gevallen uit hetzelfde cohort komen. Bij herbeoordeling op 5 augustus bleek die redenering niet houdbaar: de 24 paren worden geselecteerd door TenderNeds eigen koppelingen, niet door onze cohortselectie, gebruiken niets van onze matching en reproduceren zelfstandig exact. De meting is daarom teruggeplaatst, met haar eigen smalle reikwijdte, en is geen vervanging van en geen onderbouwing voor de ingetrokken 4,9.
De cohortcijfers zijn ingetrokken in plaats van bijgesteld, omdat er voor die vraag geen geverifieerd cijfer is. Ze zijn ook verwijderd uit de downloadbare CSV, uit de gestructureerde data bij deze pagina en uit llms.txt, zodat een hergebruiker het ingetrokken cijfer niet alsnog uit een bestand haalt. De twee regels van de teruggeplaatste meting staan sinds 5 augustus weer in de CSV, herkenbaar aan de basis bron-eigen verband.
Marktconsultaties in de officiële TenderNed-datasets, april 2025 tot en met maart 2026
Publicaties die TenderNed zelf codeert als marktconsultatie, en de consultaties die in dezelfde datasets als vooraankondiging zijn gepubliceerd. De tweede groep is een ondergrens.
Bron: Tendervane op de officiële TenderNed-datasets, peildatum 26 juli 2026. Het aantal gecodeerde publicaties is TenderNed's eigen telling; de tweede staafhelft is gevonden met tekstdetectie op titel en omschrijving van vooraankondigingen in dezelfde bestanden. Die detectie haalt gemeten 70,6 procent van de consultaties die TenderNed zelf zo codeert, dus beide aanvullingen zijn ondergrenzen. De IT-afbakening volgt de CPV-reeksen 48 en 72 zoals ze in de datasets staan.
Wat de officiële telling mist
De vergelijking loopt over de twaalf maanden waarin onze eigen opslag de telling van TenderNed exact reproduceert, elke maand, zonder verschil. Dat is precies waarom het gat opvalt: het zit niet in de maanden, het zit in het type. Voor alle sectoren samen komen er minstens 635 publicaties bij op 1.441, samen minstens 2.076. Voor software en IT, afgebakend op de CPV-reeksen 48 en 72 zoals ze in de datasets staan, komen er minstens 138 bij op 332, een opslag van 41,6 procent.
Het woord minstens doet hier werk. De tekstdetectie waarmee de aanvullende groep is gevonden, is losgelaten op de publicaties die TenderNed zelf als marktconsultatie codeert, om te meten hoeveel ze daarvan terugvindt. Dat is 70,6 procent. Ongeveer drie op de tien consultaties noemen het woord dus nergens in titel of omschrijving, en die zitten ook niet in onze aanvulling. De 44,1 procent is daarmee een ondergrens; hoeveel consultaties daarnaast nog buiten beeld blijven, is met deze methode niet vast te stellen.
De andere kant van dezelfde meting is de precisie. Van de aanvullende groep hebben we 16 publicaties uit verschillende lagen van de steekproef stuk voor stuk nagelopen tegen hun eigen publicatiepagina op TenderNed. 16 van de 16 bleken werkelijk een marktconsultatie. Geen enkele werd weerlegd.
Bijna alles komt via één route
Dit is geen diffuus probleem met honderd oorzaken. 99,5 procent van de aanvullende groep is afkomstig van één platform, Mercell, en die publicaties arriveren als vooraankondiging. Soms staat het met zoveel woorden in de aankondiging zelf: een publicatie van het Ministerie van Defensie meldt in de eigen omschrijving dat het om een Request for Information gaat en dat de stukken op Mercell te vinden zijn.
Er wordt hier niets verzwegen. De aankondiging is gepubliceerd, openbaar en vindbaar, alleen niet onder het type waar een lezer haar zou zoeken. Het gevolg is wel dat hun publicaties wegvallen uit elke telling die op het aankondigingstype filtert. Onder de organisaties die alleen in de aanvullende groep voorkomen zitten Politie, NS, De Nederlandsche Bank, TU Delft, TenneT en Ministerie van Defensie. Dat zijn niet de partijen die je zou aanwijzen als je een lijst maakt van overheden die de markt nooit raadplegen.
Ongeveer een kwart gaat over software en IT
Van de 1.441 publicaties die TenderNed als marktconsultatie codeert, dragen er 332 een CPV uit de reeksen 48 en 72: 23,0 procent op basis van TenderNeds eigen CPV-codering. Binnen de gezamenlijk getelde 2.076 publicaties zijn het er 470: 22,6 procent. Dat verschil van 0,4 procentpunt beschrijft uitsluitend de gevonden publicaties; het is geen schatting van het aandeel onder nog niet gevonden consultaties.
Wat TenderNeds eigen koppelingen laten zien
TenderNed legt zelf verbanden tussen publicaties, in de lijst gerelateerde publicaties. Onder de 24 IT-consultatie-aanbestedingsparen die TenderNed zo koppelt, bedroeg de mediane doorlooptijd van consultatie naar aanbesteding 4,6 maanden. Dit cijfer beschrijft uitsluitend die 24 door TenderNed gelegde verbanden en is geen schatting voor alle marktconsultaties. Een bredere doorlooptijdmeting heeft dit rapport niet: de meting die hier eerder stond is ingetrokken, zoals boven op deze pagina staat toegelicht.
Wat deze cijfers niet zeggen
Ze zeggen niets over de omvang van wat er wordt ingekocht. Een marktconsultatie draagt in deze bestanden geen waarde, dus elke euro die iemand aan een consultatie hangt, is verzonnen. Ze zeggen ook niets over hoeveel Nederlandse aanbestedingen door een consultatie zijn voorafgegaan: die vraag heeft een noemer nodig die wij niet hebben, en het antwoord dat je met deze data zou uitrekenen zou een mengsel zijn van twee verschillende afbakeningen.
Ze zeggen niets over een ontwikkeling in de tijd. De manier waarop deze publicaties zijn gecodeerd is halverwege de reeks veranderd, en een reeks die van vorm verandert kan je niet als groei lezen. Een stijgende lijn zou hier vooral betekenen dat er beter geteld wordt.
Verantwoording
De telling en de aanvulling komen uit de datasets die TenderNed zelf publiceert onder aanbesteden in cijfers, de jaarbestanden 2024 en 2025 en het bestand over het eerste kwartaal van 2026. Die bestanden lopen tot en met 31 maart 2026, en daarom loopt het venster van dit rapport ook tot die datum en niet verder. De aanvullende groep is gevonden door de tekst van titel en omschrijving van vooraankondigingen in diezelfde bestanden te lezen, en de recall van die detectie is gemeten op de publicaties die TenderNed zelf codeert.
| Publicaties in de officiële TenderNed-datasets 2024, 2025 en het eerste kwartaal van 2026 | 57.279 |
| Daarvan gepubliceerd in het venster april 2025 tot en met maart 2026 en door TenderNed gecodeerd als marktconsultatie | 1.441 |
| Daarvan met een CPV uit de reeksen 48 en 72 (software en IT) | 332 |
| Aanvullend in hetzelfde venster: als vooraankondiging gepubliceerd, tekst leest als marktconsultatie | 635 |
| Daarvan met een CPV uit de reeksen 48 en 72 | 138 |
Bron: Tendervane · officiële TenderNed-datasets · peildatum 26 juli 2026
De 1.441 gecodeerde publicaties zijn TenderNeds eigen telling. De aanvullende 635 vormen een met tekstdetectie bepaalde ondergrens binnen dezelfde officiële bestanden. De doorlooptijd hierboven is gemeten op de koppelingen die TenderNed zelf publiceert en beschrijft uitsluitend die verbanden. De bredere cohortcijfers die dit rapport eerder bevatte zijn op 4 augustus 2026 ingetrokken en bovenaan deze pagina toegelicht. De ondertelling staat overal los van en is ongewijzigd.
Eén beperking van ons eigen product hoort hier ook te staan. Onze radar telt publicaties die als vooraankondiging binnenkomen momenteel niet mee als marktconsultatie. De marktconsultatietelling in het product sluit deze route dus uit en mag niet worden gelezen als een telling van alle consultaties. Dit beschrijft de huidige dekking; er is geen opleverdatum aan verbonden.
Fouten gevonden? Schrijf naar ravid@tendervane.com. Onderbouwde correcties zetten wij met datum op deze pagina. Wat een marktconsultatie precies is, wat deelname kost en welke publieke inkopers er de laatste twaalf maanden de meeste publiceerden, staat in de gids over marktconsultaties.
Cijfers om te downloaden
Alle gepubliceerde cellen staan in één bestand, als geaggregeerde cijfers en niet als ruwe data: per regel de reeks, het kenmerk, de waarde, de basis en de methode, zonder totaalregels. Alle regels komen uit TenderNeds eigen gepubliceerde bestanden. De regels uit de cohortkoppeling zijn op 4 augustus 2026 uit het bestand verwijderd, samen met de cijfers die erop rustten.
Puntkomma als scheidingsteken, UTF-8 met BOM. Licentie: CC BY 4.0. Dat betekent: hergebruik en bewerking toegestaan, met naamsvermelding (Tendervane), een link naar de licentie en vermelding van wat je hebt gewijzigd. Overname van de cijfers, de tabel en de grafiek is uitdrukkelijk welkom; vragen beantwoorden wij schriftelijk en citeerbaar.
Aanbevolen bronvermelding: Tendervane (2026): Marktconsultaties in de Nederlandse overheids-IT. Analyse van officiële TenderNed-datasets, april 2025 tot en met maart 2026, peildatum 26 juli 2026.
Veelgestelde vragen
Wat is een marktconsultatie?
Een marktconsultatie, ook wel marktverkenning genoemd, is een vraag van een aanbestedende dienst aan de markt voordat er een aanbesteding ligt. De inkoper wil weten of zijn plan haalbaar is en hoe hij de opdracht moet inrichten. Perceelindeling, contractvorm en geschiktheidseisen liggen dan vaak nog open. Een consultatie is toegestaan maar niet verplicht: de Europese aanbestedingsrichtlijn 2014/24/EU noemt de mogelijkheid uitdrukkelijk in artikel 40, en de Aanbestedingswet 2012 stelt daarbij als voorwaarde dat voorafgaande betrokkenheid van een partij de mededinging niet mag vervalsen.
Hoeveel marktconsultaties zijn er in Nederland?
In de twaalf maanden van april 2025 tot en met maart 2026 codeerde TenderNed 1.441 publicaties als marktconsultatie. Daarnaast staan er in dezelfde officiële datasets minstens 635 consultaties die als vooraankondiging zijn gepubliceerd, samen dus minstens 2.076. Die 635 vormen een ondergrens omdat de detector alleen expliciete tekstmatches vindt. De recall van 70,6 procent is gemeten op publicaties die TenderNed zelf als marktconsultatie codeert; die controle bewijst niet hoeveel aanvullende vooraankondigingen nog buiten beeld blijven.
Hoe lang zit er tussen een marktconsultatie en de aanbesteding?
Eén meting is er, met een smalle reikwijdte. Onder de 24 IT-consultatie-aanbestedingsparen die TenderNed zelf als gerelateerde publicaties koppelt, bedroeg de mediane doorlooptijd 4,6 maanden. Dit cijfer beschrijft uitsluitend die 24 door TenderNed gelegde verbanden en is geen schatting voor alle marktconsultaties. Een bredere meting publiceerden wij eerder wel: een mediaan van 4,9 maanden over 47 bevestigde paren uit een cohort van 240 IT-consultaties. Die is op 4 augustus 2026 ingetrokken, omdat wij onze eigen selectie van 240 bij hercontrole niet konden reproduceren: dezelfde selectie leverde 379 publicaties op. Voor die bredere vraag is er geen geverifieerd cijfer. De ondertelling verderop in dit rapport staat los van beide metingen en is ongewijzigd.
Waarom blijven consultaties buiten een telling op het aankondigingstype marktconsultatie?
Ze staan er wel, maar onder een ander aankondigingstype. 99,5 procent van de groep die wij aantroffen komt binnen via één platform, Mercell, en die publicaties arriveren als vooraankondiging in plaats van als marktconsultatie. Dat is geen fout van de inkoper: de aankondiging is gewoon gepubliceerd en openbaar. Het gevolg is wel dat wie filtert op het type marktconsultatie, of wie uitsluitend op het aankondigingstype marktconsultatie telt, een groot deel van de markt niet ziet. Wij troffen deze route ook in de tekst van de aankondigingen zelf aan, waaronder een publicatie van het Ministerie van Defensie die in de eigen omschrijving vermeldt dat het een Request for Information betreft en dat de stukken op Mercell staan.
Volgt er na een marktconsultatie altijd een aanbesteding?
Nee, en het omgekeerde is net zo goed onwaar. Wij publiceerden hier eerder een ondergrens van 19,6 procent, oftewel minstens één op de vijf. Dat cijfer is op 4 augustus 2026 ingetrokken, omdat het op hetzelfde niet-reproduceerbare cohort van 240 consultaties rust als de doorlooptijd hierboven. Wat blijft staan is de redenering, niet het getal: een consultatie zonder aantoonbaar vervolg is niet hetzelfde als een consultatie die nergens toe heeft geleid. Een koper kan de opdracht anders benoemen, hem via een inkoopsamenwerking in de markt zetten of later publiceren dan het venster waarin wij kijken.
Een consultatie laat zien dat een koper een behoefte onderzoekt. Wat er bij die koper vandaag loopt, wie het heeft en wanneer het afloopt, vertelt je of het jouw tijd waard is. Dat tweede staat op de aanbestedingskalender, met de einddatum altijd als schatting gemarkeerd.